Bu yazıyı okumadan önce sağlıklı beslenme ile ilgili bildiğiniz her şeyi unutun! Çünkü şifresi çözülen genlerimiz bize yeni şeyler söylüyor.

Bilim adamları insan DNA’sının şifresini çözdü, insanoğlunun gen haritası 2003 yılında tamamlandı. ‘Çağ Atlama’ olarak tanımlanabilecek bu tarihin ardından ise postgenomik çağ başladı. Bugün tıpta, farmakolojide, biyolojide, bilgisayar oyunlarında ve hatta sanatta yer alan genetik, beslenme sisteminde de hayati önem taşıyor. Vücudumuzdaki yaklaşık 25 bin genden hangisinin aktif olacağını aldığımız besinler belirliyor. Genetik ile besinlerin ilişkisini inceleyen ve henüz çok genç olan Nutrigenomik biliminin Türkiye’deki sayılı temsilcilerinden olan Dr. Nurhayat Gül’e henüz anne karnında başlayan beslenmemizi nasıl düzenlersek sağlıklı bir ömür sürebileceğimizi ve genetik özelliklerimizin buna etkisini sorduk. Diyet yapmadan, doğru beslenerek ve düzenli yaşayarak ömür boyu sağlıklı ve formda kalmanın ipuçları bu yazıda…

Her yaz bu sefer güneşin altında yatmayacağım diye karar veriyor fakat sonrasında bembeyaz bacaklarla etek giyemem, yazın makyajsız solgun görünmek istemiyorum ya da bronz ten daha ince gösteriyor diye bahaneler yaratmaya başlıyorsanız güneşle tekrar yakınlaşmaya başlayacaksınız demektir. Aman siz siz olun bu yakınlaşmayı tutkuya dönüştürmeyin ve sınırlarınızı bilin.

Güneş ışınları deri üzerinde çocukluktan başlayan bir etki gösteriyor ve bu etki başta cilt kanseri olmak üzere birçok sorunu da beraberinde getiriyor. Erken dönemde yanık, alerjik reaksiyon, cilt lekeleri, deri bağışıklığında zayıflama görülebiliyor. Geç dönemde ise deri kanserleri ve foto yaşlanma ortaya çıkabiliyor. Foto yaşlanma ile ciltte kabalaşma, elastikiyet kaybı, derin kırışıklıklar, kahverengi ve beyaz lekeler, damarlarda belirginleşme, pullanmalar görülüyor. Özellikle açık tenli kişilerin kansere yakalanma riski de koyu tenlilere göre daha fazla oluyor.

Yaz aylarında en çok yaşadığınız sorunlardan biri de, büyük bir ihtimalle, güneşlenip güneşlenmemek arasında gidip gelen kararsızlığınız oluyor. Bir yandan güneşin zararlı etkilerini bilirken diğer yandan da bronz görüntünün cazibesine kapılmak tüm kadınların zayıf noktası. İşin uzmanları, güneş ışınlarının zararlı olduğu kadar yararlı olduğunu söyleseler de, her şeyde olduğu gibi güneşlenmekte de aşırıya kaçmanın birçok sağlık sorununu beraberinde getireceği belirtiliyor. Bu nedenle siz siz olun güzel görünmek uğruna sağlığınızdan olmayın.

Yetiştirilme ve işlenme aşamalarında zararlı kimyasalların kullanılmadığı, doğa ve insan dostu yöntemlerle üretilen organik yiyecekler daha fazla besin içeriyor. Üstelik tatları da daha güzel! Talep arttıkça yaygınlaşan ve çeşitlenen bu ürünleri bu ay mercek altına yatırdık market raflarını, ekolojik pazarları dolaşarak organik gıda alternatiflerini derledik.

Tarım ilaçları ve kimyasal gübrelerin bilinçsizce kullanımı toprağımızı kirletiyor, kalitesiz ve insan sağlığını tehdit edecek ürünlerin ortaya çıkmasına neden oluyor. Toprağın derinlerine sızan fosfor ve nitrat tatlı su kaynaklarına ulaşıyor. Kimyasal tarım ilaçları zamanla toprakta birikerek ekolojik dengeyi bozuyor. Öte yandan yetiştirilmesinde kimyasal tarım ilaçları kullanılmayan organik bitkiler daha fazla besin içeriyor, tatları da daha güzel.

Sertifikaya bakın
Bir ürünün organik, ekolojik ya da biyolojik olarak adlandırılabilmesi için yetiştirilme, işlenme ve paketlenme aşamalarında doğaya ve insan sağlığına saygılı yöntemlerin izlenmesi gerekiyor. Tabii bu yöntemlerle elde edilen ürünlerin bağımsız şirketlerce sertifikalandırılması da şart. Organik ürünler henüz yeterince yaygınlaşmadığı ve konvansiyonel yöntemlere göre daha zorlu bir üretim sürecinden geçtiği için fiyatları da diğer ürünlere göre daha pahalı. Bu da konuyu daha fazla istismara açık hale getirebiliyor. “Doğal”, “hormonsuz”, “natürel” gibi ifadeler, bir sertifika kurumu tarafından belgelendirilmedikçe herhangi bir güvence sağlamıyor. Bu nedenle tüketicilerin mutlaka sertifikayı dikkate alması gerekiyor.

Güzellik denilince akla kozmetik ürünler geliyor. Bazen rengini, bazen yapısını beğenerek aldığınız kozmetik ürünlerin size ya da çevreye verdiği zararlar pek de düşünülmüyor. Oysa içeriğinde kimyasallar barındıran ürünlere dikkat etmek gerekiyor.

Son günlerde oldukça gündemde olan çevreye ve sağlığa duyarlı organik kozmetik ürünleri ve aromaterapi konusunda görüştüğümüz Florame Organik Kozmetik ve Aromaterapi Ürünleri Türkiye Genel Müdürü Fatma Apaydın merak edilen soruları cevapladı. Organik kozmetik nedir? Organik kozmetik ürünleri çevreye ve canlılara saygılı şekilde sağlık ve güzellik sağlayan kişisel bakım ürünleri anlamına geliyor. Organik ürün üreticileri, tüketicilere doğal işlemler ve ham maddelerle imal edilen ürünler sunuyor. Organik kozmetikte kullanılan bileşenlerin, ambalajların ve üretim süreçlerinin seçiminde, cildin, tüm canlıların ve çevrenin iyiliği ve korunması açısından karar veriliyor.

Organik kozmetiklerin özellikleri neler?
En az yüzde 95 oranında doğal içerik kullanılması; bitkisel içeriklerin en az yüzde 95’inin organik tarımdan elde edilmesi gerekiyor. Sadece doğal veya organik olarak yetiştirilmiş bileşenler kullanılması, bu bileşenlerin bağımsız bir sertifika kurumu tarafından sunulan sıkı standartlara uygun olması en önemli şart.

Organik ürünlerde kullanılmayan bileşenler var mı?
Paraben, fenoksietanol, silikon veya GDO’lar (Genetik olarak değiştirilmiş organizmalar), sentetik renklendiriciler ve sentetik kokular organik kozmetiklerin içerisinde bulunmuyor.

Günümüzde sadece yediklerimize, içtiklerimize değil, kullandığımız her ürüne dikkat etmemiz gerekiyor. Çünkü değişime uğramış ürünler, bizi güzelleştirmeye çalışırken sağlık sorunlarına da yol açabiliyor.

Kullanılan kozmetik ürünlerin yüzde 60’ı cilt tarafından emiliyor. Spreyler, parfümler ve pudralar solunum yoluyla, dudak ürünleri yutularak, kullandığımız kremler ise derimiz tarafından emiliyor. Bu da cildimiz için kullandığımız ürünlerin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Kozmetik dünyası da yavaş yavaş bunun bilincine vardı ve organik ürünlere ağırlık vermeye başladı.

püf noktası
Organik ürün alırken dikkat edilmesi gerekenler
● Her bitkisel ya da doğal ürün organik olmuyor. Organik ürünlerin en önemli özelliği sertifikalı ve organik sertifikalı bitkilerden elde edilen ekstreler ile yağlardan üretilmiş olması. Organik bir ürünün sağlıklı olduğunu anlamak için IMO, Ecocert, ICEA gibi organik olduğunu belirleyen uluslararası sertifikalara sahip olması gerekiyor.
● Organik ürün satın alırken mutlaka etiketlerinin okunması gerekiyor. İçeriğinde paraben, izotiyazolin, formaldehid gibi sentetik koruyucular bulunan ürünler organik olmuyor.
● Organik olarak satışa sunulan ürünlerin ambalajları çevreye zarar vermemeli, geri dönüşümlü olmalı.
● Organik kozmetiklerin üretiminde mineral yağlar ve parafinler kullanılmıyor.
● PEG (polietilenglikkol) gibi sentetik emülgatörler ve SLS (sodyumlaurilsülfat) ya da SLES (sodyumlauriletersülfat) gibi tensidler kullanılarak üretilmiş vücut losyonları ve şampuanlar gibi kozmetik ürünler organik olmuyor. Doğal kozmetiklerin tam içerikleri CTFA veya INCI isimleriyle ambalaj üzerinde yer alıyor.
● Organik ürünler üretilirken hayvanlar üzerinde test edilmemiş olması gerekiyor. Aynı zamanda bu ürünlerin üretim aşamasında da çevreye zarar verilmemesine dikkat ediliyor.